Sạp chợ khi vắng khách: nhìn cho đúng rồi hãy quyết

Ba bài trước nói bố trí sạp, nếp mở hàng, và chuyện giữ tiền giữ hàng. Bài này nói điều mà nhiều người ngồi sạp đang nghĩ tới mỗi ngày: khách ít dần.

Đây là chuyện thật và không riêng ai. Trang này không hứa một mẹo nào làm khách quay lại — cái nên làm trước tiên là nhìn cho đúng tình hình của chính sạp mình.

Ghi lại trước khi quyết

1. Ghi doanh thu mỗi ngày trong ít nhất một tháng, chỉ cần một cuốn sổ.
2. Ghi số khách, không chỉ ghi tiền: ít khách mà mua nhiều khác hẳn nhiều khách mà mua ít.
3. Ghi giờ nào đông giờ nào vắng — con số này thường làm người ta bất ngờ.
4. Ghi món nào bán chạy và món nào nằm im.
5. Tính chi phí thật: thuê sạp, điện, phí chợ, hàng nhập, và công của chính mình.

Một tháng ghi chép cho biết nhiều hơn một năm ngồi đoán. Và con số cho mình cãi lại được cảm giác — nhiều hôm thấy ế mà thật ra là ngày bình thường.

Ế mùa hay ế dài hạn

• So với cùng kỳ năm ngoái nếu có ghi chép; so với tháng trước thì dễ nhầm vì mùa vụ.
• Hỏi mấy sạp bên cạnh — nếu cả dãy cùng vắng thì đó là chuyện của chợ, không phải của riêng mình.
• Có công trình, đổi lối vào, đổi chỗ gửi xe không — mấy thứ này ảnh hưởng rất mạnh mà hay bị bỏ qua.
• Khách cũ có còn tới không, hay chỉ vắng khách mới.
• Ế ba tháng liền và cả dãy cùng vắng thì đó là xu hướng, phải tính đường dài chứ không chờ qua mùa.

Mấy hướng xoay xở

• Bán thêm qua điện thoại và tin nhắn cho chính khách quen — đây là bước nhẹ nhất và không tốn gì.
• Nhận giao hàng gần, hoặc gộp chuyến giao vào buổi vắng.
• Gọn hàng lại: bớt món nằm im, dồn vốn vào món chạy.
• Bán kèm thứ khách vẫn hỏi mà mình chưa có — hỏi khách là biết.
• Đổi giờ mở cửa theo giờ khách thật sự tới, đừng giữ giờ cũ vì quen.
• Chia sạp hoặc chia ca với người khác nếu chi phí thuê là gánh nặng chính.

Về chuyện bán online

• Không phải phép màu: nó là một kênh khác với công việc khác, và cũng tốn công.
• Bắt đầu từ khách quen — họ đã tin mình rồi, đây là lợi thế mà người bán online mới không có.
• Chụp ảnh thật, đủ sáng; ảnh đẹp hơn hàng thật thì đổi trả nhiều và mất khách.
• Ghi rõ giá và phí giao, trả lời nhanh trong giờ mình rảnh.
• Đừng ôm quá nhiều nền tảng cùng lúc; một chỗ làm cho tốt đã đủ mệt.

Giữ khách quen

• Khách quen là phần vốn quý nhất của sạp, và cũng là phần dễ mất nhất khi mình nản.
• Nhớ tên và nhớ họ hay mua gì — thứ này máy móc không thay được.
• Nhắn khi có hàng họ hay hỏi, đừng nhắn quảng cáo hàng loạt.
• Giữ giá đúng với khách quen; nâng giá với người tin mình là mất cả hai.
• Sạp vắng thì có thời gian nói chuyện — nhiều mối hàng và mối khách bắt đầu từ mấy buổi như vậy.

Khi nên thu lại cho gọn

1. Doanh thu không đủ bù chi phí nhiều tháng liền, và mình đã tính cả công của mình.
2. Phải vay để trả tiền sạp — đây là ranh giới nên dừng lại và tính kỹ.
3. Sức khoẻ đi xuống vì ngồi sạp; cái này không đổi lại được bằng tiền.
4. Còn cơ hội khác rõ ràng hơn mà mình đang bỏ lỡ vì giữ sạp.
5. Thu lại không phải thất bại: nhiều người chuyển sang bán ít hơn mà sống khoẻ hơn.

Nếu quyết nghỉ

• Xả hàng tồn có kế hoạch, đừng bán tháo trong một tuần.
• Báo khách quen và giới thiệu họ sang chỗ khác — việc này giữ được quan hệ cho sau này.
• Đọc kỹ hợp đồng thuê sạp về điều kiện chấm dứt và tiền cọc.
• Sang sạp thì làm giấy tờ rõ ràng với ban quản lý chợ.
• Giữ lại danh sách khách và mối hàng — đó là tài sản, dùng lại được.

Một điều nên nói ra

Ngồi sạp ế nhiều tháng là thứ làm người ta mệt hơn mức mình nhận ra — lo tiền, lo mất mối, và cả cảm giác mình đang thua.

Nói với người trong nhà cho rõ tình hình thì nhẹ hơn tự gánh. Và nếu thấy mất ngủ kéo dài, không thiết làm gì, thì đó là lúc nên nói với người có chuyên môn về sức khoẻ tinh thần — chuyện buôn bán khó là chuyện chung, và không ai phải chịu một mình.

Câu hỏi thường gặp