Ngày vía Thần Tài nhìn từ phía người bán: chuẩn bị gì và không nên làm gì
Hai bài trước viết cho người đi mua trong ngày vía Thần Tài. Bài này viết cho phía bên kia quầy: người bán.
Với nhiều cửa hàng, đây là ngày bằng cả tháng cộng lại. Và cũng chính vì vậy, nó là ngày dễ bán ẩu nhất trong năm.
Chuẩn bị hàng
- Nhìn lại số liệu năm ngoái nếu có ghi — món nào bán được, món nào còn tồn.
- Tập trung vào vài món chủ lực thay vì bày dàn trải; ngày đông thì khách không có thời gian chọn kỹ.
- Chuẩn bị nhiều mức giá, để khách nào cũng mua được thứ hợp túi.
- Đóng gói sẵn từ hôm trước — đây là việc tiết kiệm nhiều thời gian nhất trong ngày.
- Đừng nhập quá tay; hàng còn lại sau ngày đó thường nằm rất lâu.
Chuẩn bị người
- Đủ người, và phân vai rõ: ai tư vấn, ai gói, ai thu tiền. Một người ôm cả ba việc là nguồn tắc nghẽn.
- Tập trước cách trả lời mấy câu hay gặp, để nhân viên mới không lúng túng.
- Ăn uống và nghỉ thay phiên — ngày dài, và người mệt thì cáu với khách.
- Nói trước với người nhà là hôm đó về muộn.
Xếp hàng và đám đông
Phần này quan trọng hơn người ta tưởng, và là phần đo được:
- Có lối vào và lối ra rõ ràng, đừng để dòng người đi ngược nhau.
- Chỗ chờ có mái che nếu được, và có nước cho người xếp hàng lâu.
- Đừng để hàng người tràn ra lòng đường — đây vừa là an toàn vừa là chuyện với hàng xóm và với cơ quan quản lý.
- Ưu tiên người già, phụ nữ có thai, người bế trẻ nhỏ — nói rõ điều đó ra thì không ai phản đối.
- Lối thoát hiểm phải trống, dù hôm đó cần chỗ tới mấy.
- Cử một người chỉ lo trật tự bên ngoài, không kiêm bán hàng.
Mấy cách bán không nên dùng
Đây là phần chính của bài. Ngày đông khách và tâm lý sốt ruột là môi trường lý tưởng cho mấy cách bán mà một nơi tử tế nên tránh:
- Nói rằng không mua hôm nay thì cả năm không được. Đây là bán bằng nỗi sợ, và nó không đúng.
- Giục vì "sắp hết" khi hàng vẫn còn trong kho.
- Nâng giá trong ngày so với ngày thường mà không nói.
- Đẩy khách lên món đắt hơn khi họ đã chọn được món vừa ý.
- Nói về vận may thay vì nói về món hàng khi khách hỏi chất liệu.
Lý do rất thực dụng chứ không chỉ là chuyện đạo đức: khách mua trong lúc bị hối thúc thường ân hận sau đó, và người ân hận thì không quay lại. Một ngày bán được nhiều mà mất khách cả năm là lỗ.
Khách hỏi ngoài tầm mình
Ngày đông thì cũng là ngày nhiều câu hỏi nhất, và có mấy câu người bán không nên trả lời:
- Hỏi về sức khoẻ, bệnh tật — nói thẳng là mình không biết và khuyên đi khám. Đây là ranh giới không được bước qua, dù khách hỏi tha thiết tới đâu.
- Hỏi chuyện gia đình, chuyện làm ăn đang bế tắc — nghe được thì nghe, nhưng đừng phán và đừng bán kèm giải pháp.
- Hỏi vận hạn cả năm — trả lời được bao nhiêu thì nói bấy nhiêu, phần còn lại nói là mình không biết.
- Hỏi nếp nhà của họ — khuyên hỏi người lớn trong nhà; mỗi nhà một khác.
Câu "cái đó em không biết" nghe có vẻ mất khách nhưng thực tế thì ngược lại: người mua nhớ rất lâu người bán dám nói câu đó, và đó là thứ giữ khách bền hơn mọi lời tư vấn trơn tru.
Nên làm gì thay vào đó
- Nói rõ hàng vẫn còn sau ngày vía, ai bận thì hôm khác ghé.
- Giữ giá như ngày thường, và nói ra điều đó.
- Tư vấn nhanh nhưng thật: hợp thì bán, không hợp thì nói không hợp.
- Ghi lại khách mới để chăm về sau — đây mới là phần giá trị nhất của một ngày đông.
- Cảm ơn người xếp hàng lâu, dù họ chỉ mua món nhỏ.
Sau ngày vía
- Kiểm hàng tồn ngay, đừng để tới cuối tháng.
- Ghi lại số liệu: bán được gì, hết lúc mấy giờ, khách hỏi gì mà mình không có.
- Nghỉ bù cho người làm.
- Cảm ơn hàng xóm nếu hôm đó chiếm chỗ hoặc gây ồn.
Ghi chép của ngày này là tài liệu quý nhất cho năm sau, và nó chỉ tốn mười lăm phút vào cuối ngày.