Con số trong nếp người Hoa: gốc là chuyện đồng âm, không phải chuyện đo đếm
Hai bài trước nói phong thuỷ theo tập tục người Hoa khác gì phong thuỷ phổ thông, và nói mấy dịp lớn. Bài này nói một nét rất dễ thấy trong nếp ấy: chuyện con số.
Ai sống ở khu này cũng để ý thấy có số được chuộng, có số bị tránh — trên biển số xe, số nhà, số điện thoại, giá cả. Bài này nói gốc của cách hiểu đó, và nói rõ giới hạn của nó.
Gốc là chuyện đồng âm
Cách giải thích phổ biến và cũng hợp lý nhất: một số con số đọc lên nghe gần giống một chữ mang nghĩa tốt hoặc nghĩa xấu.
Đây là hiện tượng ngôn ngữ, không phải hiện tượng toán học. Nó thuộc cùng họ với chuyện người Việt kiêng nói một số từ trong dịp đầu năm — cái được kiêng là âm thanh và liên tưởng, không phải bản thân sự vật.
Vì sao mỗi nơi một khác
Đây là điểm ít được nói tới nhưng quan trọng nhất bài:
- Đồng âm chỉ đúng trong một phương ngữ nhất định. Cùng một con số, đọc theo tiếng vùng này thì gần với chữ tốt, đọc theo tiếng vùng khác thì không giống gì cả.
- Khu Chợ Lớn có nhiều nhóm phương ngữ khác nhau, và đó là lý do người trong cùng khu vẫn có nếp không hoàn toàn giống nhau.
- Người Việt tiếp nhận rồi hiểu theo cách riêng, nên có chỗ trùng có chỗ lệch.
- Nghĩa là không có một bảng số chuẩn nào áp cho mọi nhà.
Nếu ai đưa ra một bảng "số này tốt, số kia xấu" áp cho tất cả mọi người thì bảng đó đã bỏ mất phần quan trọng nhất của câu chuyện.
Nó xuất hiện ở đâu trong đời sống
- Biển số xe, số điện thoại, số nhà — chỗ dễ thấy nhất.
- Giá bán, nhất là giá món quà tặng.
- Số lượng khi biếu tặng, khi bày đồ.
- Ngày tháng chọn cho việc lớn.
Chuyện tiền bạc quanh mấy con số
Đây là chỗ nên tỉnh táo, và nói thẳng vì nó liên quan tới túi tiền:
- Biển số và số điện thoại "đẹp" có giá thị trường thật — vì có người sẵn sàng trả, không phải vì bản thân con số làm được gì.
- Chênh lệch giá có thể rất lớn, và đó là khoản tiền thật.
- Với người kinh doanh thì một số dễ nhớ có giá trị thực tế — khách nhớ được số là lợi ích đo được, và đó là lý do chính đáng.
- Mua vì lo thì khác hẳn mua vì tiện. Trước khi trả thêm một khoản lớn, nên phân biệt mình đang ở nhóm nào.
Khi số nhà hoặc biển số "không đẹp"
Chuyện này rất hay gặp và làm nhiều người bận tâm lâu:
- Số nhà do cơ quan quản lý cấp, không tự đổi được — và cũng không nên tìm cách lách.
- Rất nhiều nhà làm ăn tốt ở những số bị coi là không đẹp, đây là điều dễ kiểm chứng ngay trong khu mình sống.
- Nếu bận tâm thì làm việc nhẹ: biển số nhà rõ ràng, dễ đọc, đèn sáng — mấy thứ này giúp khách tìm ra nhà mình, tức là có ích thật.
- Đừng mua đồ để "chữa" một con số. Không có món nào làm được việc đó.
Số trong việc buôn bán hằng ngày
Ngoài mấy chỗ dễ thấy, con số còn xuất hiện trong nhịp làm ăn theo cách rất thực tế:
- Giá lẻ kết thúc bằng một con số quen — nhiều tiệm đặt giá như vậy, và khách cũng quen mắt nên thấy hợp lý.
- Số lượng khi biếu tặng — với hàng biếu thì người mua hay nói rõ muốn mấy món, và người bán nên hỏi thay vì tự quyết.
- Số món bày một chỗ — chuyện này phần lớn là thẩm mỹ, bày cân đối thì nhìn dễ chịu.
- Ngày mở hàng, ngày nhập hàng — có tiệm chọn, có tiệm không.
Người bán ở khu này nên biết để phục vụ đúng ý khách, chứ không cần tin theo. Khách hỏi muốn lấy mấy món thì cứ làm đúng ý họ — đó là chuyện tôn trọng người mua, không phải chuyện mình theo hay không theo.
Với người trẻ trong nhà
- Không tin thì vẫn tôn trọng được — người lớn chọn số cho việc của họ là quyền của họ.
- Việc của mình thì mình chọn, và nói nhẹ nhàng nếu bị hỏi.
- Đừng tranh luận đúng sai quanh chuyện này; nó là nếp, không phải một mệnh đề để chứng minh.
- Ranh giới đáng giữ: khi việc chọn số làm phát sinh khoản tiền lớn thì đó là chuyện tài chính của cả nhà, và bàn được.
Cách hiểu mà trang này chọn
Đây là một nét văn hoá có gốc rõ ràng, sống lâu, và đáng được ghi lại cho đúng — kể cả phần đúng lẫn phần giới hạn.
Nó là quy ước, không phải phép đo. Ai thấy vui khi giữ thì cứ giữ; ai không theo cũng chẳng mất gì. Còn bán một món đồ bằng cách làm người ta sợ một con số thì trang này không làm, vì đó là lấy tiền dựa trên nỗi lo chứ không dựa trên giá trị.