Hỏi giá và mặc cả ở chợ: cách làm cho cả hai bên dễ chịu

Ba bài trước nói mười câu khách hay hỏi, chuyện người trẻ trong nhà buôn bán, và câu hàng này của nước nào. Bài này nói việc diễn ra ở mọi sạp chợ mỗi ngày: hỏi giá và trả giá.

Mặc cả là nếp của chợ, không có gì phải ngại. Nhưng có cách mặc cả xong cả hai vẫn vui, và có cách làm hỏng buổi của cả hai bên.

Trước khi đi

• Biết khoảng giá thị trường: hỏi vài nơi, xem giá trên mạng, hỏi người đã mua.
• Tự đặt mức cao nhất mình chịu trả trước khi bước vào — con số này giữ cho mình khỏi bị cuốn.
• Biết mình cần gì: cỡ, chất liệu, số lượng. Người hỏi rõ ràng thường được báo giá rõ ràng.
• Mang tiền mặt lẻ nếu định mua món nhỏ — đổi tiền lớn ở chợ đôi khi phiền cho cả hai.

Hỏi giá cho đúng

1. Hỏi thẳng và lịch sự: món này bao nhiêu vậy cô, vậy chú.
2. Hỏi giá lấy nhiều nếu định mua số lượng — giá sỉ và giá lẻ khác nhau rõ.
3. Hỏi đã gồm gì chưa: dây, hộp, gia công, chỉnh cỡ.
4. Nghe cho hết câu trả lời rồi mới nói tiếp.
5. Hỏi hai ba sạp trước khi chốt nếu chưa quen giá — nhưng đừng hỏi rồi bỏ đi ngay giữa câu.

Trả giá cho phải

• Trả một lần cho đàng hoàng, đừng hạ dần từng chút — cách đó kéo dài và làm cả hai mệt.
• Trả giá mình thật sự sẽ mua: trả xong mà người ta gật rồi mình lại thôi thì lần sau khó nói chuyện.
• Trả quá thấp là không hay; nó ngụ ý người bán đang nói thách trắng trợn.
• Mua nhiều thì xin bớt là hợp lý, và nói rõ mình lấy bao nhiêu.
• Không được giá thì cảm ơn rồi đi, nhẹ nhàng — đừng bình phẩm về giá hay về hàng.

Mấy câu nên tránh

• "Sạp kia bán rẻ hơn" — nếu rẻ hơn thật thì sang đó mua; nói câu này chỉ làm người ta khó chịu.
• Chê hàng để ép giá: người bán biết hàng mình, và cách này thường phản tác dụng.
• Hỏi giá vốn — không ai trả lời, và hỏi là không phải phép.
• Gọi người bán bằng giọng trịch thượng; đây là chỗ làm ăn của người ta.
• Mặc cả xong rồi đòi thêm khi đã chốt giá.

Khi không nên mặc cả

1. Sạp có niêm yết giá rõ ràng — họ đã chọn cách bán một giá.
2. Món giá trị nhỏ: bớt vài đồng không đổi gì cho mình mà lại đáng kể với người bán.
3. Đang mua hàng ăn hoặc hàng người ta bán rất ít lời.
4. Mình đã là khách quen và người ta vốn đã để giá tốt.
5. Người bán đã nói giá cuối bằng giọng rõ ràng — ép thêm là mất vui.

Nhìn từ phía người bán

• Người bán cũng ngại nói thách: nói cao thì khách bỏ đi, nói sát thì không còn chỗ bớt.
• Nhiều sạp bây giờ bán một giá vì đỡ mệt cho cả hai — đó là xu hướng chứ không phải kém linh hoạt.
• Khách trả giá tử tế thì người bán nhớ, và lần sau thường được giá tốt hơn mà không phải hỏi.
• Sạp nhỏ lời không nhiều như người ta tưởng: tiền sạp, phí chợ, hàng hỏng đều tính vào đó.

Trả tiền và nhận hàng

• Nhắc lại giá đã chốt trước khi đưa tiền, để không ai nhớ nhầm.
• Đếm tiền thối tại chỗ — làm bình thường, không ai thấy khó chịu.
• Xem lại món trước khi rời sạp: đúng món, đúng cỡ, không mẻ.
• Xin hoá đơn hoặc phiếu với món giá cao, và lưu số điện thoại của sạp.
• Chuyển khoản thì kiểm tên tài khoản và giữ biên lai.
• Hỏi luôn chính sách đổi — chợ thì thường khó đổi hơn cửa hàng, biết trước để khỏi bất ngờ.
• Nhờ gói kỹ nếu chở xe máy, nhất là đồ dễ vỡ.

Thành khách quen

• Quay lại vài lần và mua đều — đây là cách duy nhất và cũng là cách nhanh nhất.
• Trả đúng giá đã thoả thuận, không đòi thêm lúc thanh toán.
• Giới thiệu người khác tới; người bán nhớ rất lâu chuyện này.
• Nói rõ mình cần gì lần sau, họ sẽ để dành hàng.
• Khách quen thì không phải mặc cả nữa — đó mới là giá tốt thật, và nó tới từ quan hệ chứ không từ tài trả giá.

Mặc cả cho vui thì được. Nhưng tiết kiệm được một ít mà làm người ta khó chịu thì không lời — nhất là ở chợ, nơi mình sẽ còn quay lại nhiều lần.

Câu hỏi thường gặp